Bu satırları, Türkiye’nin en büyük acılarından birine, Maraş merkezli depremlere bizzat tanıklık etmiş bir ülke vatandaşı olarak sizler için kaleme alıyoruz. Enkazın arasında önce can kurtarma mücadelesine destek olduk, ardından ayakta kalan ve yıkılan yapıları teknik bir gözle inceledik. Gördüklerimiz, sadece bir doğal afetin sonuçları değil, aynı zamanda vicdani bir iflasın ve yapısal bir ihanetin kanıtlarıydı.

Deprem bir doğa olayıdır. Yıkım ise; bilgisiz, statik biliminden habersiz ve ne yazık ki sıklıkla parasal sahtekârlık peşinde koşan iş insanlarının yaptığı hataların acı ve somut bir sonucudur.

Teknik Bir Utanç Sergisi

İncelediğimiz enkazlarda, teorik olarak dahi kabul edilemez kusurlarla karşılaştık:

• Kolon-Kiriş Birleşimleri: Bağlantı noktaları adeta "yok" hükmündeydi. Taşıyıcı sistemin kalbi olan bu kritik yerlerdeki hatalar, yapıların kartondan evler gibi dağılmasına neden olmuş.

• Beton Kalitesi: Laboratuvar sonuçlarına gerek kalmayacak kadar bariz bir şekilde düşük değerler taşıyan betonlar, adeta kum yığınına dönmüştü.

• Temel Tipleri ve İhmaller: Zemin etüdü hiçe sayılmış, uygun olmayan tekil temeller tercih edilmiş, temel derinlikleri ve donatıları ciddi ölçüde yetersiz bırakılmıştı.

Bu, bir mühendislik hatası değil, düpedüz yaşama hakkına yönelik bir ihmaldir. İnsan hayatını koruması gereken yapıların, en büyük tehlikeye dönüşmesinin hikâyesidir.

Vicdanımızdaki Çelik ve Beton

Bizim mücadelemiz sadece yapı denetim süreçleri ya da maddi cezalarla sınırlı kalmamalı. Asıl ihtiyacımız olan, vicdani bir uyanıştır.

Yapı yapmak, sadece kâr maksimizasyonu aracı olamaz. Her bir inşaat mühendisi, mimar, tekniker, usta ve en önemlisi yatırımcı/müteahhit, döktüğü her metreküp betona, bağladığı her bir demire insan hayatının sorumluluğunu da katmak zorundadır.

Kaliteli yapı, pahalı yapı anlamına gelmez. Kaliteli yapı, bilinçli, dürüst ve bilime saygılı yapı anlamına gelir. Teknik şartnamelere uymak bir yükümlülük değil, ahlaki bir zorunluluktur. Ucuz malzeme, eksik donatı ve göz ardı edilen mühendislik hesapları; bugün bizi yasta bırakan asıl katillerdir.

İstanbul İçin Son Uyarı: Kentsel Dönüşüm Bir Zorunluluktur

Gördüklerimiz, özellikle İstanbul gibi büyük bir deprem tehdidi altındaki metropoller için en yakıcı uyarıdır.

İstanbul'da hâlâ ayakta duran on binlerce yapı var ki; 50 yıllık, nervürsüz (düz) demirlerle inşa edilmiş, temelleri yetersiz, çıkmaları fazla ve en tehlikelisi: alt kat kolonları esnaf tarafından gelişi güzel hırpalanmış ya da kırılmış. Bu yapılar, beklenen büyük depremde sadece sarsıntıya değil, kendi yapısal zaaflarına yenik düşecektir.

Kentsel dönüşüm, lüks bir proje değil, acil bir halk sağlığı ve ulusal güvenlik meselesidir. Çürük ve eski yapı stoku hızla, bilimin ve tekniğin ışığında, yeni, güvenli ve kaliteli yapılarla değiştirilmelidir. Yapılacak her yeni binada, vicdanı çelik gibi sağlam, betonu bilime uygun, temeli ise güvenilir olan bir inşaat felsefesi benimsenmelidir.

Unutmayalım ki, deprem bize hayatın bir doğa olayı olduğunu hatırlatır. Olayın sonucunda yaşanan can kayıpları ise; ihmal, denetimsizlik, cahillik ve vicdansızlığın sonucudur.